Inleiding

Kapitein Jean Marie Garen-en-bandverkoper

Na de capitulatie van Frankrijk, krachtens de beslissing van de Commissie van WIESBADEN, in juli 1940 de kapitein Jean Marie Garen-en-bandverkoper, neemt Major van Metrich (SF Thionville, 167eRIF) de weg van Oflag XB, met aantal andere officiers van verschillende eenheden.

Volgens de termen van de beslissing, kent het hoge bevel van het Duitse Leger hem de eer van de oorlog toe en het toe staat om, in gevangenschap, zijn wapens en bagage te behouden.

Wanneer, omwille van gezondheidsreden, hij in Frankrijk begin 1943 terugkeert, vergezellen sommige van zijn documenten het. En, in deze bladzijdes, laat erover zijn zoon Jacques Garen-en-bandverkoper ons enkelen delen betreffende Oflag XB.

Onder/LuitenantLéon Boursat

Registratienummer 76646

Léon Boursat is officier aan 271eRI, eenheid van 60eDI (7de Leger dat door de Generaal GIRAUD wordt besteld) die op het niveau van SF van Vlaanderen voor zijn toegang in België wordt geparkeerd, in mei 1940. 271eRI maakt dus deel deze eenheden uit die in tang door de Duitsers zijn genomen, tussen België en Duinkerken, en waarvan de overlevenden onder de eerste krijgsgevangene zijn.

Léon Boursat zal slechts in 1945 bevrijd worden en zal in Frankrijk met documenten en onderwerpen terugkomen die zijn kleindochter Coralie Aublanc Burlot ons in dit dossier voorlegt.

S/Lt heeft met oflag na een korte overgang in stalag overeengekomen.

Aardrijkskunde

Hiertegenover: tekening van „Tiburse“ (6 juni 40) die aantoont, dat het reliëf dat aan het kamp grenst, op zijn minst, weinig geaccidenteerd is.

DS. Oflag XB wordt in Noord-Duitsland, in de provincie van Hannover, oostelijk van de Stad Nienburg op Weser geplaatst, die op de kanten van Weser worden gebouwd, de rivier die over Cassel komt en die zich na Bremen, in de Noordzee werpt. Deze stad bevindt zich in 50km van Hannover, 60km van Bremen, 120km van Hamburg, 300km van Berlijn. Geen gevaar van bombardementen.

Door van het station (lijn Hannover in Bremen) te komen men laat de stad aan de rechterkant. Na 10 minuten van verloop, na de gebouwen van de kazerne ontdoken te hebben, komt men tot het kamp

Hij wordt in volle campagne, over een zandige, vlakke bodem, zonder horizon, hoogstens, oostelijk geplaatst, een gering hoog aanzien doet sombere taak met zijn bos.

De omstreken van het kamp zijn vochtig, bijna moerassig per plaats, gebonden aan de zeeregeling. Het kamp wordt vaak door de wind geslagen. Niet zo lang geleden was het een echte storm die en aan aarde vallen het vrij zware dak van buitenlandse wc en guérites van de wachten liet wapperen. De zomer tilt hij grote wolken van zand op.

Het regenwater langzaam weg stroomt, dat grote poelen vormt rond de loodsen, die aan de onderhevig artiesten aan het kamp leveren, aan mooie tabellen van afspiegelingen. De officiers hebben klompen, dat belemmert ze niet.

Het kamp algemene Beschikkingen

DS. Het kamp vormt een vierkant van 300m van kant ongeveer. Hij is met een dubbele rij van barbelés metaaldraden (hoge 2,5m) met omgeven, gaat, van de paarden van frise in. Opdat men niet het netwerk nadert, bakent een draad die tot raz van de bodem wordt geneigd, aan 4m van de prikkeldraadversperringen, wat men noemt „no man' s land“ af, verbindt van terrein waar de gevangenen de voet niet moeten zetten, anders men trekt.

Aan elke hoek van het vierkant en te midden van genoteerd, is er een vierkante omloop in geraamte van hout, die het netwerk beheerst. Het zijn „de Uitkijktorens“ waar zich houden „postens“ (wachten) van wachter, met gewapend geweer, tommyguns, schijnwerpers. De nacht, verklaren talrijke elektrische lampen de lastige lijn.

Op het westelijke gezicht begint de deur, dichtbij de post van wachter en een uitkijktoren. Al degenen die doordringen of weggaan moeten witte poot aan de wacht bajonet aan het kanon tonen.

Verleden de deur dringt men in een kraal vrij groot, omringd eveneens niet prikkeldraadversperringen door en gereserveerd voor het ziekenhuis, voor de eerstehulppost, voor de douches en voor de gevangenis. De gevangenen gaan er slechts om van deze diensten te gebruiken.

De terreinen die de gebouwen omgeven, werden van de officiers voor het tuinieren en de veeteelt van de konijnen ter beschikking gesteld.

Na een tweede portaal overschreden te zijn dat door een tweede wacht, ziehier voor u wordt gehouden, de grote laan van de vuilnisbakken, die met een rotonde wordt beëindigd. Deze laan deelt het kamp in twee. Aan de linkerkant passen de genummerde loodsen zich van 1 tot 7 aan; aan de rechterkant die genummerd van 8 tot 11, met, bovendien, de kantine, de eetzalen aan weerskanten van de keuken waar achter men „de nieuwe loods“ heeft gebouwd, die waar men de pakketten verdeelt.

Achter de loodsen 3 tot en met 7 breidt zich een genoemde zandige ruimte „het strand“ uit. Voor de wandeling, doet men de omloop van het kamp, dat langs de prikkeldraadversperringen vaart, nabij „no man' s land“. Het is de mogelijkheid waar op men richt, men draait.

Er zijn 11 loodsen (block) die de gevangenen beschermen (van 250 tot 300 gevangenen elk). De loods 8 is gereserveerd voor de beschikkingen. De hogere officiers zijn in de loodsen 9 en 10.

De loodsen 1 tot en met 6 worden in bakstenen, de anderen in hout gebouwd. De vloeren zijn op heipalen; iedereen zijn warm; een beetje vochtige deze van het noorden. Zij worden door een middengang gedeeld waar op twee rijen van kamers van verschillende groottes beginnen (4 kleine kamers naar het midden voor 2 tot 6 officiers). Aan de toegang bevinden de stukken zich die voor de wastafels, aan wc voor de nacht, aan het washok zijn gereserveerd. Twee vensters doen de lichtgevende en aérées kamers. Vanaf gevallen van de nacht, zijn de aspecten gesloten.

Een ruimte van 20 tot 30 meters scheidt de loodsen. Men heeft er de drogers geplaatst. Voor de loodsen loopt een pad van grind dat met de bestraate laan van de vuilnisbakken wordt verbonden: het die is minder dan het zand voor het verloop vermoeit.

De gebleekte kamers, begrenst, van veranderlijke grootte, bevatten hetzelfde meubilair: bedden om 2 of 3 verdiepingen, in hout, met stromatras (meer envelop van stromatras, een laken, een kussensloop, van de dekking), tafels, banken en krukjes, kast, kachel, vuilnisbak. Soms heeft hij plaats aan de tafel en de krukjes gebrek gehad aan; men leefde op de bedden.

Het geheel vormt een harmonisch [?], aéré, eigen, comfortabel geheel [?]. Elke zorg moet dus van de kant huisvesting, hygiëne en kou verwijderd worden.

Algemene organisatie

DS. Het kamp wordt door een Duitse Kolonel (ex krijgsgevangene bij de Russen in 1914-1918) besteld, die van verschillende verantwoordelijke officiers wordt geholpen, voor de verschillende diensten, speciaal verzocht om het verzoek ochtend en avond door te maken.

De Franse officiers worden door „Kompagnie“ verenigd waarvan het personeelsbestand met die van de inwoners van een loods overeenstemt. Een Franse officier die het Duits kent, „Führer loods“ de bestelling. Hij presenteert de maatschappij aan de verzoeken, dient als bemiddelaar tussen de officiers en de Duitse overheid, centraliseert de bestellingen voor de kantine, doet de verdelingen van saldo's, van onderwerpen gekomen van de kantine, van de kranten.

Hij is in contact met „Stube-Führers“ („de hoofden van kamer“) verantwoordelijken voor het onderhoud van de kamers, met als taak de bestellingen van de kamer te centraliseren, om te verdelen sluit, de adviezen, af de aanwezigheid aan het verzoek te controleren.

De Franse officiers nemen aan het bestuur van het kamp deel hij heeft er met een Duitse officier verschillende Franse officiers „van dag“ (men ze erkent aan de aanzienlijke band POV). Sinds 1 januari 1941, leidt een Franse commandant de keuken en de verdeling, geholpen van jonge luitenants. Vanaf het begin hebben de Franse officiers de kantine geleid. Er zijn Franse artsen aan de eerstehulppost. Franse officiers hebben eveneens aan Kommandantur, de staatskas, aan de verdeling van de brieven en de pakketten, aan hun sorteren gewerkt wat een snelle verdeling van deze laatsten vooral toelaat.

Franse soldaten helpen de specialisten de Duitsers in verschillende hulpdiensten: onderhoud van de gebouwen, verdeling van de steenkool, van het beddegoed.

Er zijn werkplaatsen van schoenmakerij (zonder leer) herstellen van de gevolgen, 2 of 3 dameskapsalonnen…

Volgens deze „rubriekadvertentie“ de werkplaats van racomodage schijnt van de concurrentie te hebben!

En volgens deze, is het dat het militaire snijden niet meer van strengheid te zeggen was?

De verschillende diensten worden alleen door Fransen zoals onderhouden: de dienst apotheek die alle producten van eerste urgentie, voldoende aspirine, pastilles voor de keel levert, specialiteiten Bayer, van de zelfde levertraan; de dienst boekhandel die Duitse kranten en boeken verschaft; de dienst bibliotheek die over een beperkt aantal van Franse boeken beschikt om te huren; de optische dienst en horlogerie die zich verzoekt glazen en vattingen van brillen te verschaffen en om de horloges in stad te laten herstellen.

De kantine, dienst die door Fransen worden onderhouden

De eigenlijke kantine verschaft de artikelen van kantoor (papier, inkt, potlood, lijm), van toilet (ijs, kammen, tandenborstels, tandpasta (niet een zeep, alle maanden laat de Duitse overheid ons een kleine stuk zeep, alle drie maanden verdelen een scheerzeep).

Een speciale bijlage levert alles wat hij voor de tekening en de verf nodig is.

De kantine levert nog twee flessen bier per week, drie tot vier keer was er een fles wijn van de Rijn voor drie officiers (om 3 of 4 mark stuk).

Zij heeft tot in januari een pak sigaretten alle 5 dagen verschaft. Sinds haar vindt niet meer om zich te ravitailleren. Verzendt tabak naar uw rokers. Niets geldt de Franse tabak.

Tabak! Deze „rubriekadvertenties“ die door S/Lt Boursat worden gekopiërd, getuigen het.

Sinds de herfst van 1940, heeft zij ons groenten verkregen: salades, kolen, selderij, wortels, uien, knoflook, radijzen, enz; verschillende keer van citroenen. Gelukkig want het tandvlees en de tanden werden aangevallen. Men vindt er azijn, soms van het zout en de mosterd. In principe niets van wezenlijk goed, niets als eigenlijk voedsel: brood of vlees.

Twee maanden geleden men ons voorgesteld=heeft=, door zijn bemiddelaar, apprivoisées parkieten.

Het geheel van deze diensten, dat de oplossing van talrijke vraagstukken van details toelaat, doet echter dat het materiële leven aan het kamp tamelijk normaal is, de vraag voedsel afgezien van.

Het midden

DS. Hij heeft er, aan het kamp, tot 3500 officiers en beschikkingen gehad. Sinds het vertrek van de kandidaten, van de sanitaire voorzieningen en enkele geïsoleerdo, bedragen zij ongeveer 2800.

Onder hen zijn er officiers van alle graden, van tweede luitenant aan kolonel, van alle wapens (de Duitse voorsprong is geweest als verpletterend dat alles is genomen: artillerie, gezondheid, enz). Geen vliegers die in speciale kampen worden verenigd. Van alle houdingen: enkele afwisselingen uniformen, kleuren, schilden, alle hoeken van Frankrijk, vele zuidelijk (30 tot 40 van Toulouse). Van alle veld slag (Maas, Duinkerken, Bedrag, Maginot) wat ons van de nauwkeurige inlichtingen over de verrichtingen heeft gegeld. Van alle voorwaarden en beroepen (beroepsmilitairen, onderwijzers (200) priesters (70) ingenieurs, leraren, landbouwers, industriëlen, enz wat de organisatie van allerlei koersen en besprekingen heeft vergemakkelijkt.

Vanaf het begin vormden groepen zich. Men gaf onder auvent van de kantine te vullen lijsten aan: De Bretoenen, Lotharings, Audois, Aveyronnais, Van Toulouse, oud van Stan, van Saint-Cyr, Landbouwers, mensen van de textiel, alpinisten, postzegelverzamelaars, inschreven zich, ontdekten zich, hadden hun dag en hun ontmoetingsplaats. Men zegt er het ontvangen nieuws van het land; men zich er onderhield van de belangen van het beroep, men deed er speciale besprekingen.

De vorming van deze verschillende groepen benadeelde in geen enkel opzicht de perfecte overeenstemming van het geheel dat een volledig vlak geheel vormt, vooral nu slechts verdwenen men de egoïsten (ontsnapte gevangenen) en de onvermijdelijke ergernis van het begin.

Geen politieke discussies: er is slechts een lichaam van officiers Frans, een en waardig, tegenover de eerbiedige overwinnaars.

De discipline

De hierna vermelde foto: komst van gevangenen

DS. Men moet hem dit getuigenis teruggeven, de Duitse instantie van het kamp is niet plagerig, dat, moeilijk kwetst. Buiten de twee dagelijkse verzoeken (aan 9:00 's ochtends, aan 17:00 in de winter 's avonds) die een kwartier of 20 minuten buiten gewoonlijk duren, binnen als hij doet slechte tijd, buiten de zeldzame bezoeken inspecties van de Kolonel of de officier van dag, ziet men nauwelijks de Duitsers. En van de gekomen officiers van andere kampen beoordelen zeer de vrede die men aan de gevangenen van Oflag XB overlaat. Men op staat er en men naar bed gaat er wanneer men wil. Buiten de vaste uren van de verzoeken en het ontbijt, doet men wat men wil en wanneer men wil.

Ik vergeet, echter, 2 of 3 niet inspecties, opgravingen in enkele gedane kamers „manu militari“ gevolgd door het te censureren invoeren van persoonlijke aantekeningen en vervolgens teruggegeven.

Het verzoek (de Duitse Officier: Haufmann Rifling). „DS. Men breekt de rijen slechts wanneer zij hebben geëindigdi. Dat verhindert niet, door te wachten, om te veroorzaken…“

Dagelijks leven

De hierna vermelde foto: een van de kamers

DS. Men staat op wanneer men wil. Tegen 7 uur discreet van de deuren beginnen. Dan naar de wastafels leiden de mensen zich gewend om zich vroeg op te heffen: degenen die zich op z'n gemak graag willen opheffen, peinzend die houden van om solitaires te doen de een omloop van kamp in de stilte, amateurs van mooie levers van zon, die wie willen aan de genoemde mis tegen 8 uur gaan.

Weldra na, in de gang, weerklinkt de zware stap van de beschikkingen die brocs voor „glandine“ zullen zoeken (het equivalent? van ons „sap“). Zij zullen het zoeken aan de keuken. Om het goed te drinken kou, heft op het merendeel zich van de officiers zodra hij tot de kamer, naar 7:30 aan 8:00 komt.

Naar 8:30 gaat een officier van de kamer van dag voorbij om het aantal en de naam van de zieken vast te stellen.

Op dit ogenblik is het de grote menigte aan de wastafels waar men de staart moet doen.

Men doet niet alleen de staart aan de wastafels. Op de deur van wc van de loods 7 bevestigt een aanplakbord het, met humor.

Officiers van de loods 7. Haast u zich! Wij bedragen ongeveer 460 en wij beschikken slechts over 4 zetels wat 460/4=115 per zetel doet.

Wij kunnen ze gebruiken slechts van 7 uur tot 22 uur d.w.z gedurende 15 uur. Door 1/2 uur voor de maaltijd en 1/4 van uur per verzoek af te leiden blijft er 14 uur.

Wij beschikken dus voor onze verrichtingen van olieverversen van 14/115= 7 minuten 18 tweede.

Aan de kameraden dringen denken die wachten en wij!

DS. Aan 8:45 de eerste slag van bel, die door de kamer van dag wordt gegeven: pareseux rekken zich in hun bed uit. Aan 9:00 min 5 de tweede en laatste slag: paresseux springen, bekleden zich door te lopen. Aan 9:00 wordt iedereen voor of naast de loods, per rij van 5, door pakken van 50 bijeengebracht. De Duitse officier komt aan, vergezeld van een onderofficier of een soldaat. „Baraken-Führer“ Frans presenteert Kompagnie, die het cijfer van de aanwezigen aankondigt, van de liggende zieken, neigt het biljet van verzoek. De Duitse officier gaat dan voor de rijen voorbij door te tellen. Gedurende deze tijd de soldaat die het vergezelt zal de aanwezigheid van de zieken in de kamers controleren.

Elke Duitse officier gaat het verzoek voorbij om 3 of 4 loodsen. Men breekt de rijen slechts wanneer zij hebben geëindigdt. Dat verhindert niet, door te wachten, om deel sneeuwballen te veroorzaken of uit te maken.

Het gebruik van de tijd die volgt hangt van het uur van het ontbijt af, deze wisselt elke week af. Men gaat via groepen van 500 alle 45 minuten, van 10:15 aan 2:00 ongeveer. Aan omloop van rol eet men aan 10:15, 11:00, 12:30. De dienst van 11:45 is gereserveerd voor de beschikkingen.

gewoonlijk begint 's ochtends met een wandeling van 3 of 4 omloop van kamp: ongeveer een uur van verloop met enkele „landen“ gekomen naar u terugkeren. Aan het eind, als men het niet de vorige dag heeft gedaan, zal men het nieuws lezen dat door de vertalers te kennen wordt gegeven. De loodsen 2 tot en met 9 hadden „een zeer bezochte krant“.

Degenen die pakketten hebben storten zich naar de loods 12, met hun musette, een zak. de verdeling van de ochtend begint na het verzoek.

Gedurende de wandeling, wordt de kamer verjaagd, gezet in orde, paresseux zullen zich tenslotte wassen.

Als men in de eersten eet, wacht men op het uur door te babbelen, anders men zal aankopen aan de kantine (wanneer zij opent) doen, begint men met een brug, men doet zijn uur van het Duits, van latijn, in afwachting van wachtend de eerste verdeling van brieven, naar 11:00. Er altijd zijn erover niet, riep!

Wanneer de omloop van de loods aankomt, per kamer zal men aan de eetzaal, zijn gamelle of zijn grondslag van saus treffen. Men assied door 6 voorkant de tafel belast met „kartoffeln“ (aardappels) in nachtjapon.

De beëindigde maaltijd, terugkeer naar de kamer waar men het aanvult, als men kan, waar men straalbezopen zijn pijp door de Duitse kranten te lezen die onder het begin van het 's middags worden uitgedeeld.

Vervolgens is het het moment van de lezing (van de siësta), is het de tijd van de koersen en besprekingen. Er zijn er altijd een ervan die aantrekt. Als zij in de kamer niet men er heeft met de kruk aan de hand plaatsvindt of op het hoofd.

Lezingszaal

Naar 3:30 opnieuw „glandine“ of kruidenthee. In de avond, is de kamer van dag, aan de keuken gaan waarnemen, de maaltijd van 's avonds, die thuis in beslag zal genomen worden. Zij gaat tot de verdeling per kamer over; de officiers van dag, in elke kamer, brengen hem lege recipiënten, zullen naar ze zoeken vol (?) met het brood. Dan plaats vindt de verdeling door officier.

In de avond, tweede verdeling van de pakketten en de brieven.

Aan 5:00 verzoek zoals de ochtend. Onmiddellijk zich na, vormen enkele groepen voor het verzoek van 's avonds. Men doet een laatste omloop van kamp voordat de deuren zijn gesloten. De kamer van dag sluit de aspecten. Cuistots zetten zich op het werk. Tussen 6 en 7:00 dineert men.

Na gespeeld te hebben, gelezen, gewerkt, gezongen, naar 10:00 naar bed gaat men. De hardnekkige werknemers, de geboeide lezers, zullen zich in de gang tot 11:00 vestigen - middernacht. Dan is het de rust, die vrij vaak door de sirene wordt verstoord: de Engelse vliegtuigen zijn op Brasem, Hannover. Velen, habitués, hoorden niets. Niemand verplaatst. Er is geen enkel gevaar, de schuilplaatsen die primitief tussen enkele loodsen worden gebouwd, hebben gediend om vuur te doen.

De maaltijden

De hierna vermelde foto: maaltijd in een kamer

Over de maaltijden de kapitein schriftelijke Garen-en-bandverkoper aan zijn familie: „Als voedsel, 's ochtends: een kopje van glandine (sappen van eikel). Tussen de middag gamelle soep of een dozijn aardappels met een grondslag van saus. Nooit van vlees. De drank: water. 's avonds een stukje van worst (van lever van vis, of boudin of rand). Het was alles. Geen lichamelijke uitgaven maar aan deze regeling daar zou men niet moeten vetmesten“.

DS. Zij zijn een van de hoofdbezigheden van de dag. Ik heb reeds de uren aangegeven. Ziehier het menu:

Aan „glandine“ van de ochtend, die niets vergezelt, die die het toevoegen van de suiker (of van de sacharine die aan de kantine wordt verkocht) kunnen, van de verkorte melk, van de verpulverde chocolade.

Om het te ontbijten, gediend tot de eetzaal, zijn er twee soorten van schotels: „gamelle“ en „de aardappels“.

„Gamelle“, die tot het loket in een recipiënt van een inhoud van een liter wordt gediend, bestaat uit een soep aan de aardappels, de soja, de koolraap, aan de noedels (gamelle hoofdlijn), aan de rijst. Er zijn soms sporen van vlees of spek.

„De aardappels“, die in nachtjapon worden gekookt, worden (emmer aan een jam per tafel) bijna een kilo per officier neergezet. Men gaat tot het loket over een grondslag van saus aan het spek of de kabeljauw te zoeken. Zittend door 6 aan tafel, deelt men de hoop van aardappels, men pelt ze en men verplettert ze in de saus. Men houdt altijd enkelen ervan voor 's avonds. Op de tafels vindt men zout. Het is alles. Geen brood, niet een nagerecht.

Loket van verdeling van saus

De hoop van aardappels

Aan de thee van 3:30 voegt men enkele koekjes van oorlog toe als men in a.

De maaltijd van 's avonds, als men zich aan de verdeling erover houdt, bestaat uit „een toegang“ of „een nagerecht“. Met 225g van brood, neemt men, immers, slechts een stuk deeg of boudin waar, met een of twee lepels van vet. Gelukkig zijn de dagen waarop de pâté van de echte pâté is!

Dank zij het vernuft van enkele kachelsmeden, heeft men kleine kachels met het mank gegaan van conserven kunnen vervaardigen, of de grote kachels van de kamers inrichten, dank zij de pakketten, slaagde men erin kou, ofwel een soep Kub te eten, ofwel van de appels die in het kokende vet of aan verstikt worden verguld.

Alles wat peulvruchten is, kunnen de noedels, zetmeel, gebruikt worden. Met chocolade en koekjes, doet men van zeer goede taarten.

Gedurende de herfst heeft de kantine ons salades, augurken, komkommers, selderij, kolen, wortels geleverd, dat alles is zeer nuttig geweest en gebruikt.

Zoals water, neemt men twee flessen bier per week waar. Men heeft 3 tot 4 keer enkele flessen wijn van de Rijn, aan Kerstmis speciaal waar men réveillonner aldus waardig heeft gekund.

Aan de rug van dit menu van Kerstmis, behalve enkele handtekeningen wordt hij genoteerd: „AAN maakt onze sympathieke en zeer handige Boursat die voor ons elke dag van de bruiloften van Cana het vreemde en nuttige wonder vernieuwt en ons verachtelijk eetbaar barbaque.“

Bezigheden. Koers, besprekingen, muziek, gymnastiek…

De hierna vermelde foto: spel van brug

DS. Hoe de verveling tussen de maaltijden doden? Hoe niet zijn tijd verliezen die altijd aan de brug moet gespeeld worden? Men moet zich inlichten. Vanaf het begin ondanks lancinements van de honger, bezint op men zich van het Duits. Weldra organiseren besprekingen zich. Nu telt men ze niet meer. Men bestudeert het Duits, het Engels, het Italiaan, het Spaans, de Arabier… Men spreekt over alles… men beweert op alles: Wetenschappen, Wiskunde, ruimtes van Riemann, Geschiedenis, Filosofie, Recht, Theologie, Pedagogie, Wijnbouw, Boomkwekerij, Aardrijkskunde, Kolonies, Hondententoonstellingen Jacht, enz enz waren er babbeltjes op PASCAL en „de gedachten“, op „Zedenleer en godsdienst“. De nationale cirkel van studies heeft een reeks besprekingen over het onderwijs in Frankrijk georganiseerd. Dank zij de inbreng van verschillende officiers, heeft men de geschiedenis van de slagen van de Maas, van België opnieuw samen kunnen stellen, van Lotharingen.

Werkplaats

DS. Dat alles wordt door steeds meer gedocumenteerde specialisten gedaan.

Dank zij de talrijke levering van de dienst „tekening“, hebben de artiesten 3 tentoonstellingen kunnen organiseren. Zij waren opmerkelijk, voortdurend in vooruitgang. Alle soorten werden vertegenwoordigd: portret, stilleven, karikatuur, plan van een kerk, verf aan de olie, plakkaatverf, houtskool, enz

Het beeldhouwwerk had er eveneens zijn plaats. Ah! de mooie schaakspels, de mooie dienst van keuken die ik er heb gezien! Het Franse vernuft en het talent die alle armoede overwinnen.

„Expoflag“ van juni 1942. Verschillende onderwerpen

Met dat alles, kan men echt niet zich aan het kamp vervelen; men aan zou eerder aan krachten gebrek hebben dan van werk.

Als men aan dat eraan toevoegt dat talrijk de leraren en fervents van gymnastiek zijn, ziet men dat het is niet nodig om te vrezen dat de faculteiten van de gevangenen zich verminderen of dat zij zich aan de tragische richting van het woord „laten gaan“.

De sportlieden van het kamp (S/LT Boursat is aan de voorste gelederen, aan de linkerkant)

De voorstellingen

Hiertegenover: ons groot

DS. Artiesten zijn erin geslaagd om zich muziekinstrumenten te verschaffen: piano, violen, cello's, enz en van de muziek. Alle zondagen is er een concert met verklaringen.

Andere artiesten hebben een troep van „cabaret“ gestegen. De vrachtwagenchauffeurs zullen van kamer in kamer en hun zo rijke lijst zingen laten zingen. Zij hebben, met medewerking van koor-, een mooie zitting van Kerstmis gegeven, bevattend de vertegenwoordiging van een geheim van de Geboorte van Christus door het team van toneel van de Clan Notre-Dame van Frankrijk.

In oktober 1941, vertegenwoordiging van „de bloem van Sinaasappelboom“ van André Birabeau en Georges Dolley.

Herhalingszitting voor „de bloem van Sinaasappelboom“ (Herhaling van de scène hierboven)

André Birabeau (1890-1974) is een Franse schrijver en toneelschrijver. Georges Dolley is een Franse schrijver en scenarioschrijver. Zij zijn, onder meer, medeauteurs van „de bloem van sinaasappelboom“, komedie in 3 handelingen die in 1924 aan de uitgave van „de kleine illustratie“ zijn geleken. In 1932 Henry Roussel in feite een film.

Variété. „Blauwe bloem“ aantekening het S/lieutenant Boursat, op een gelijksoortig document.

Aan de rug van deze foto, heeft de kapitein JM Garen-en-bandverkoper geschreven: „Concert van afwisselingen 1940“

De post

Foto. Komst van de pakketten, in geplombeerde zakken

De pakketten

DS. Aan de basis van alle deze activiteit, zijn er de pakketten leveranciers van voedsel en boeken. Zolang zij niet aankwamen, moest men op de bedden blijven. Zonder hen heeft men honger en de hongerige buik heeft geen punt van oren, zelfs voor het mooist van de besprekingen.

Aan Oflag XB, komen zij goed aan. Aan begin, werden de verdelingsdiensten een beetje gebotteld. Vanaf december heeft men tot 5000 pakketten per dag, tijdens een dubbele verdeling kunnen verdelen.

Ik geloof niet dat pakketten zich aan het kamp de wagons aankomen geplombeerd hebben verloren. De geplombeerde zakken worden door Franse, open soldaten voor het kamp door Franse officiers ontlast die ze onder leiding van de Duitsers sorteren. De pakketten worden dan ingedeeld, in een kaartensysteem opgenomen, genummerd. Tussen de middag en om 5 uur van 's avonds, geeft men de lijsten van nummers (gevolgd door de naam van de ontvangers) aan die dezelfde avond of de volgende dag ochtend zullen verdeeld worden.

Per het uur van de verdeling (9h30 en 3:00) de pakketten worden aan de met het oog hierop gereserveerde zaal aangebracht. 3 loketten werken: de eerste voor de brieven A-F, de tweede voor de brieven G-M, 31ste voor de andere brieven. Franse officiers gaan de pakketten voorbij, een officier noemt in volgorde de nummers, twee anderen snijden de touwtjes, een Duitse soldaat opent het pakket onder de ogen van de ontvanger aan wie hij de toegelaten inhoud geeft.

Mank gegaan van conserven moeten allemaal in principe geopend worden. In feite industriële mank gegaane ze: de sardines, pâtés, zijn het slechts enkele keer onmiddellijk en overhandigd. Voor de anderen, heeft de ontvanger de keus tussen de directe opening of de inzet in deponeren in een speciale kast vandaar zal hij het kunnen komen terugtrekken, open, wanneer hij zal willen. Mank gegaan van een etiket worden voorzien, de deponent ontvangt een dubbele. De enveloppen chocolade vaak entrouvertes. De etiketten in papier van mank gegaan van conserven worden weggenomen. De broden worden in twee of verschillende stukken gesneden.

Al mijn pakketten zijn goed en intact in 15 of 20 dagen aangekomen.

Wat men gelukkig is om er te vinden? Wat moet men er zetten? Wat men om moet te leven, de regeling aanvullen: rundvlees, kalf, stoofpotje, worst, spek, kip in gehakt, ragoût, chocolade, verkorte melk. Dank zij de kachels, kunnen zij koken, soepen, peulvruchten, deeg, rijst, een gries, meel van groenten, van de thee, koffie laten koken, enz enz

Stijgt een hun kleine kruidenierswinkel. Zij hebben weinig suiker en vetten. Vergeet de sigaretten, de tabak voor de rokers en niet hun kameraden. Ik zou nooit geloofd hebben dat het ontberen van tabak zo moeilijk was te dragen. Dat van ergernissen die door een goede pijp… en enkele lezingsboeken… behalve de boeken van werk worden verdreven, die zij u vragen.

Dat veronderstelt talrijke pakketten. Het redelijke principe voor Frankrijk is die van een pakket van een kilo per week en correspondent, plus een pakket van 5kg per maand waar men van wezenlijk of het wasgoed zet. Wat is de gevangene die niet verschillende correspondenten heeft? Niet vergeten dat alles gezamenlijk wordt gezet; de officiers van de bezette zone moeten niet aan het gebrek aan ravitaillering lijden.

De brieven

DS. Ik zal dergelijk ding voor de verzonden brieven van Frankrijk zeggen. De Duitse censuur had deze maatregel aan ons kamp ingevoerd, ik denk. Ik ontving van mijn kant, per week, 5 of 6 brieven of kaarten van verschillende correspondenten. Ik geloof dat degenen die slechts een ervan ontvingen slechts een of twee ervan hadden.

De gevangenen van Oflag XB hebben geen kaarten - adviezen van ontvangst gehad. Zij moeten een deel hun post er eraan wijden. Men moet ze verontschuldigen als zij al hun afzenders van pakketten niet bedanken.

In principe sinds januari, had de Duitse overheid beloofd om 4 briefwisseling per maand te laten vertrekken: 2 brieven en 2 kaarten. Zij hebben woord gehouden.

Briefkaart (Postkarte) die aan de moeder van de kapitein Garen-en-bandverkoper is gericht.

DS. Men moet op z'n gemak zijn met de gevangenen door hun te schrijven. Geen riens zeggen. Natuurlijk weten zij dat u van ze houdt, ze niet vergeet. Geeft hun van het nieuws van uw familie, van uw gemeente, van de stad, van Frankrijk, van nieuws van hun kameraden van regiment, enz zonder zinnen. Geen roddel die een valse hoop veroorzaakt. Gezegd hun uw vertrouwen in Frankrijk. U kunt hun foto's met uw adres verzenden, zonder inschrijving in de brieven.

Moreel

DS. Uw brieven kunnen veel om het te handhaven op het hoge niveau dat gewoonlijk zijne is. Het is delicaat een algemeen oordeel te dragen op dit gebied, terwijl de officiers zo talrijk en erg beperkt zijn. Daarentegen het cijfer daarvan die men kan kennen. Nochtans geloof ik niet me te vergissen, ik ben zeker dat là-bas iedereen in het Frans denkt. Dank zij de besprekingen, de koersen, de wandelingen, aan de kaarten, heeft men de tijd niet om zich te vervelen en zijn straf te herkauwen. De crisissen van „kakkerlak“, de nostalgie die de lezing van een brief volgt, kunnen de bespiegeling van een foto, niet duren, zolang vindingrijk zijn de kameraden om u te helpen om zich van „het dodelijke beest“ te ontdoen.

Natuurlijk is hij er het ontredderd, er zijn jongeren, aarzelend, maar in zijn geheel, de massa, gedaan van officiers van loopbaan, van ingenieurs, van katholieken, van het Frans, ziet en denkt net en Frans.

Men heeft het nieuws door de Duitse kranten en „het koppelteken“, deze krant in het Frans die in Duitsland wordt gedrukt, die gratis in alle kampen 2 keer per week wordt verdeeld. Zij hebben nu de Franse kranten van de bezette zone (publikatieblad, de illustratie, de Schoof, 's ochtends, Parijs-avond), van de Belgische kranten. Men begrijpt niet veel aan de gebeurtenissen van Frankrijk. Men weet wat in Afrika gebeurt.

Men houdt van Pétain, het wettige hoofd, de redder van Frankrijk. Men houdt zich en het hart blijft warm om van Frankrijk gehouden te worden van. Ah! de lange blikken die ik, vaak gelegd op de foto van de moeder, van de echtgenote, van de kinderen, 's avonds heb verrast alvorens in slaap te vallen. Dat het groot is, dat het mooi van de mannen zoals die is, deze echte solidaire kameraden in de honger en de overvloed, die de hoeken afronden, onophoudelijk, zodat zij zich niet meer willen verlaten wanneer men de kamers moet losmaken.

De opmerking: men kan geloven dat vele gevangen officiers, tenminste tot in 41-42, min of meer de regering van Vichy en vooral Pétain ondersteunden. Van de bodem van hun oflag, konden hij slechts de Franse kranten van de bezette zone en „het Koppelteken“ (gepubliceerd in Duitsland aan het voornemen van de gevangenen), oprecht nazi laatstgenoemde lezen! Geen radio, natuurlijk, dus niet een nieuws van De Gaulle. (Jacques Garen-en-bandverkoper)

Uittreksel van „het Koppelteken“, N°3 juli 1940. Krant in het Frans, drukwerk in Duitsland en gratis verdeeld in alle kampen.

De religieuze verering

De hierna vermelde foto: de kapel

DS. Velen, om de proef te dragen, hebben de kracht van de religieuze hulp. Er is een zeer vurige groep die protesteert: een dertigtal officiers komt rond twee predikanten (de kapitein Gothie en de kapitein Bost) bijeen. Vanaf het begin hadden zij elke faciliteit; aangezien het kamp in protestant land is en aangezien de Duitse kolonel die Oflag bestelt, het is eveneens.

Voor de katholieken, was de organisatie van de verering langzamer ondanks het aantal priesters aan het kamp (70) te komen. Aan het begin, niet een mis in publiek: alleen maar een dagelijkse mis in de kamer van de militaire aalmoezenieren. Men had vervolgens de mis de maandag, alle veertien dagen, genoemd door heer het zielenherder van Nienburg. Na 15 augustus waar ons pumes de mis in het Frans zingen, de mis wekelijks was. Tenslotte komt ervan men aan aan de momenteel perfecte organisatie: dagelijkse mis toegankelijk voor iedereen. Twee missen de zondag met smalle zijdes en preek. Gezien het tekort aan wijn, konden de priesters de mis in januari zeggen, slechts eens alle 5 dagen.

RP Rimaud van „de studies“, specialist van de vragen pedagogische scoutes en, nam in hand, vanaf het begin, de geestelijke directie van het kamp RP Doyere, hoofdcommissaris van de marine, benedictijn van de Abdij van Nisque, moet hem opvolgen. Er waren koersen van theologie voor séminaristes en de leken. Door babbeltjes, individuele gesprekken, doet hij zich een verdiepingswerk in de reeds christelijke zielen, een overleg bij vele anderen, dat reeds resultaten heeft gegeven.

De katholieke padvinder-vrachtwagenchauffeurs, die vol van, die in het kamp een vrolijke jonge atmosfeer creëren, verlenen vele diensten en talrijke kameraden aan de beweging gekund winnen gaan.

Waarschuwing

De typiste script van 12 bladzijdes, van wie uittreksels u in dit document (in vette letters, cursief, die door „DS“ worden gevonden) worden gepresenteerd, werd noch door de kapitein Garen-en-bandverkoper noch door S/Lt Boursat geschreven. Hij is van onbekende oorsprong (onbekende van de zoon van de kapitein, die het in zijn persoonlijke archieven in handen heeft). Hij werd door een gevangen officier tussen 29 mei 1940 en op 1 januari 1941 opgesteld. laatstgenoemde schrijft deze tekst aan het adres van de families van gevangen officiers. Wij zullen dit document overwegen aangezien een ruw getuigenis en dus geen enkel commentaar wat de waardeoordelen betreft zullen doen die het afbakenen en die onderhevig aan polemieken zouden kunnen zijn. (E-R Cima)

En het onafgebroken leven

DS. De gevangenen hebben een machtigen tot het uitbetalen van voor twee kamers; hij zet de schoenen in de was, steekt de kachel aan, verjaagt, doet het vaatwerk bij enen, soms bij de anderen, gaat zoekt „het sap“.

Alle tien dagen, treffen zij afsluiten, bepaald bedrag een vanaf het begin, geproportioneerd aan de gallons, die sluit netto voor degenen af overschrijden die een volledige delegatie van saldo hebben gedaan. Alles zal zijn te herzien. Zij geven de derde niet uit van wie zij treffen. Zij laten in deponeren aan Kommandantur het overschot en kunnen het verzenden in Frankrijk. Zij hebben geen behoefte dat men hun geld verzendt.

Achter de prikkeldraadversperringen, richten zij in cirkel, de verveelde ogen van hetzelfde vlak landschap, mat. Waar dus is hij de Franse hemel, de charme van de Pyreneeën, de zon van Provence? Nauwelijks ziet men deze protestante klokketoren die zich là-bas westwaarts, boven de bomen, aan de rechterkant van de kazerne aftekent. De grote vleugels in beweging van een windmolen bepalen de ogen een moment. Men stopt om naar het gekras van honderdtallen raven te luisteren. Naar het oosten een beetje af leidt de sombere massa van het bos, op de heuvel, vooral met dezelfde witte taak dan ziet er men (loopbaan van stenen). Men houdt zich op om de treinen te kijken voorbij te gaan door langs de prikkeldraadversperringen van het noorden te varen.

Daar-hoog, in zijn uitkijktoren aan tommygun en schijnwerper, typt „Posten“ van de voet. Snel in de kamer binnen komen. „De buis“ schreeuwt iedereen… ik u aankondigt dat iedereen morgen vertrekt. De kolonel Klein aan een Franse officier heeft het gezegd die zijn portret doet.

Riep, het niemand niet weet wanneer zij zullen terugkomen. Zij streven slechts naar dat maar in de eer. Dat Pétain ze niet ten koste van Frankrijk koopt. Kunnen zij weldra er aan zijn herstel in de vrijheid en de vreugde van de teruggevonden familie te werken terugkomen.

Munt die aan Oflag wordt gebruikt

De gevangen officiers bleven hun saldo waarnemen. Maar het grootste deel werd verzonden naar de familie: „de delegatie van saldo“. De rest was hun ervaren, maar niet in de vorm van echte biljetten (sommige hadden besparingen kunnen realiseren, om hun vlucht te vergemakkelijken…). Vandaar deze „biljetten“, in ReichMarks en Pfennigs, die hun toelieten om enkele supplementen van voedsel of de verschillende onderwerpen te kopen. Ik herinner me een doos van kleurpotloden „stabilo“ ontvangen hebben, cadeau van mijn vader voor Kerstmis 1941. (Jacques Garen-en-bandverkoper)